जीवनात काही व्यक्ती अशा असतात, ज्यांचा प्रवास केवळ त्यांच्या यशापुरता मर्यादित राहत नाही, तर तो अनेकांना दिशा देणारा ठरतो. त्यांच्या वाटचालीतून संघर्षाची जाणीव होते, स्वप्नांना आकार मिळतो आणि जिद्दीची खरी ताकद काय असते, याचा प्रत्यय येतो. अशाच एका ध्येयवेड्या, अभ्यासू आणि समाजभान जपणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वाचा १४ एप्रिल हा जन्मदिन—रितेश रामेश्वर कडू.
१९९२ साली परतवाडा या मातीत जन्मलेल्या रितेश यांचे बालपण साधेपणात गेले, पण त्या साधेपणातही मोठ्या स्वप्नांची बीजं रोवली गेली होती. आई जयमाला आणि वडील रामेश्वर यांच्या संस्कारांनी त्यांच्या आयुष्याची पायाभरणी केली. घरातील मूल्यांनी त्यांना प्रामाणिकपणा, चिकाटी आणि कष्ट यांची खरी ओळख करून दिली. याच संस्कारांच्या जोरावर त्यांनी आयुष्यातील प्रत्येक टप्प्यावर स्वतःला सावरत पुढे नेले.
कापूसतळणी येथील शालेय जीवन हे त्यांच्या घडणीचा अत्यंत महत्त्वाचा काळ ठरला. ग्रामीण वातावरणात शिक्षण घेत असताना त्यांनी जगाकडे पाहण्याची एक वेगळी दृष्टी मिळवली. आजूबाजूच्या परिस्थितीचे बारकाईने निरीक्षण करताना त्यांच्या मनात प्रश्न निर्माण होत गेले आणि त्या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याची धडपड सुरू झाली. पुढे अमरावती येथे उच्च शिक्षण घेताना त्यांच्या विचारांना व्यापकता लाभली. विविध अनुभव, विविध माणसं आणि बदलतं सामाजिक वास्तव यांचा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर खोल परिणाम झाला.
याच काळात त्यांच्या आयुष्यात पत्रकारितेची बीजं अंकुरली. शब्दांमधून सत्य मांडण्याची ओढ त्यांना या क्षेत्राकडे खेचत होती. त्यांनी पत्रकारितेची वाट निवडली, पण ती वाट सोपी नव्हती. “दैनिक विदर्भ मतदार” आणि इतर दैनिकांमध्ये काम करताना त्यांनी अनेक चढ-उतार पाहिले. बातमी ही केवळ माहिती नसून ती समाजाच्या जिवंत वास्तवाशी जोडलेली असते, याची जाणीव त्यांनी मनापासून जपली. त्यांच्या लेखणीतून नुसते शब्द उमटले नाहीत, तर त्या शब्दांमधून समाजातील वेदना, प्रश्न आणि आशा व्यक्त होत गेल्या.
पत्रकार म्हणून काम करताना त्यांनी केवळ घटनांचे वृत्तांकन केले नाही, तर त्या घटनांमागील कारणांचा शोध घेतला. अन्याय, दुर्लक्ष आणि सामाजिक विषमता यांविरुद्ध त्यांनी आपली लेखणी निर्भीडपणे चालवली. यामुळेच त्यांच्या लिखाणाला एक वेगळी धार प्राप्त झाली—जी वाचकांना विचार करायला भाग पाडते.
“खरा संवाद” या साप्ताहिकाचे संपादक म्हणून त्यांनी आपल्या कार्याला एक नवी दिशा दिली. नावाप्रमाणेच त्यांनी समाजाशी प्रामाणिक संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला. या माध्यमातून त्यांनी स्थानिक प्रश्नांना व्यासपीठ दिले, सामान्य माणसाच्या आवाजाला शब्द दिले आणि समाजातील वास्तव निर्भीडपणे मांडले. त्यांच्या संपादकीय दृष्टीकोनात स्पष्टता, संवेदनशीलता आणि सामाजिक जबाबदारी यांचा सुंदर मिलाफ दिसतो.
मुंबईसारख्या गजबजलेल्या महानगरात आज ते डॉ. डी. वाय. पाटील युनिव्हर्सिटीमध्ये कार्यरत आहेत. मात्र, या यशाच्या शिखरावर पोहोचूनही त्यांनी आपल्या मुळांशी असलेली नाळ कायम ठेवली आहे. ग्रामीण भागातून महानगरापर्यंतचा त्यांचा प्रवास हा केवळ अंतराचा प्रवास नाही, तर तो संघर्ष, स्वप्न आणि सातत्य यांचा प्रवास आहे. प्रत्येक अडचणीला सामोरे जाताना त्यांनी स्वतःला अधिक सक्षम बनवले आणि प्रत्येक यशाने त्यांना अधिक जबाबदार केले.
रितेश कडू यांची वाटचाल ही आजच्या तरुणांसाठी एक जिवंत प्रेरणा आहे. साध्या कुटुंबातून येऊनही मोठी स्वप्ने पाहण्याची आणि ती पूर्ण करण्यासाठी अविरत प्रयत्न करण्याची ताकद त्यांच्या आयुष्याने दाखवून दिली आहे. त्यांनी सिद्ध केले की, परिस्थिती कितीही कठीण असली तरी जिद्द, मेहनत आणि प्रामाणिकपणा यांच्या जोरावर कोणतीही उंची गाठता येते.
१४ एप्रिल या त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त, त्यांच्या आयुष्याच्या या प्रेरणादायी प्रवासाला सलाम करताना, त्यांच्या पुढील वाटचालीसाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा व्यक्त कराव्याशा वाटतात. त्यांच्या लेखणीला अजून धार मिळो, त्यांच्या विचारांना अधिक व्यापक व्यासपीठ मिळो आणि समाजासाठी ते असेच निडरपणे आवाज उठवत राहोत, हीच अपेक्षा.
त्यांचा प्रवास पुढील काळातही अनेकांना प्रेरणा देणारा ठरो, आणि त्यांच्या कार्यातून समाजात सकारात्मक बदल घडत राहो, हीच मनापासून इच्छा.
– सचिन इंगळे
पत्रकार, अंजनगाव सुर्जी
